Lezing:
Masters & Masterpieces
of Modern Design
van 1875 tot 2010
Doelstelling
Een overzicht geven van:
- de meest renoverende veranderingen en
- de beste designontwerpen van 1875 tot 2010.
Design omvat concepten zoals stijlen, bewegingen, ontwerpers, scholen, bedrijven en instellingen. Welke ontwerptheorieën, praktijken, ontwikkelingen, vernieuwende vormen, materiaaltoepassingen, technische middelen, processen, invloeden, smaken, stijlen, culturen, samenlevingsvormen en historische feiten hebben de geschiedenis van het design bepaald.
Behandeld worden in eerste instantie meubelen maar ook producten, glaswerk, keramiek, metaalwerk, textielontwerp en grafische vormgeving. Interieurontwerp en architectuur komen eveneens aan bod.
Doelgroep
Antiquairs, groothandelaars in antiek en meubilair, brocanteurs, binnenhuis-inrichters, binnenhuisarchitecten, fabrikanten van meubilair op maat, antiek-liefhebbers, verzamelaars, eigenaars en liefhebbers van oude en designmeubelen, erfgenamen en iederen die zijn kennis op designgebied wil verruimen.
Programma:
ARTS-AND-CRAFTSBEWEGING
De arts-and-craftsbeweging werd opgericht als reactie op de industrialisatie in de 19e eeuw, die had geleid tot een degeneratie van de vormgeving en de kwaliteit van goederen. De beweging bepleitte een simpeler en ethischer benadering van design en productie. Ze ontstond in Engeland. Het doel was de idealen van traditionele ambachtelijke productie en vakmanschap opnieuw te herwaarderen. Iedereen die van mening was dat handgemaakte objecten superieur waren aan machinaal gemaakte producten kon zich bij de vereninging aansluiten.
Belangrijkste ontwerpers: William Morris, A.W.N. Pugin, Arthur Heygate Mackmurdo, Gustav Stickley
ESTHETIC MOVEMENT
In de tweede helft van de 19e eeuw leidden ontwikkelingen in de Britse kunst, architectuur en vormgeving tot het ontstaan van de Esthetic Movement, een moderne versie van Victoriaanse vormgeving die grotendeels parallel liep aan de Arts-and-Craftsbeweging en die alle objecten tot kunst wilde verheffen. De Esthetic Movement werd gedreven door slogans als “ l’art pour l’ art” en was, net als de Arts-and-Craftsbeweging, een reactie op de overdrijving van de Gothic revival.
Belangrijkste ontwerpers: Edward William Godwin, Louis Comfort Tiffany
JAPONISME
Toen Japan zich na twee honderd jaar isolement eindelijk open stelde voor het Westen had de plotselinge instroom van traditionele Japanse ambachtelijkheid, een diepgaand effect op ontwerpers en verzamelaars. Tijdens de Parijse Exposition Universelle in 1867 werden Japans vakmanschap en cultuur in het Westen geïntroduceerd.
Belangrijkste ontwerpers: Siegfried Bing
ART NOUVEAU
Art nouveau (nieuwe kunst) is de naam voor een universele ontwerpstijl die eind jaren ‘80 van de 19e eeuw in Europa ontstond. Geïnspireerd door de Britse arts-and-craftsbeweging werd het historisme door de art nouveau afgewezen. Karakteristieke organische bladervormen en kromme, kronkelende, tentakelachtige motieven waren de inspiratiebron van een aantal basisvormen van deze unieke stijl.
Belangrijkste ontwerpers: Hector Guimard, Emile Gallé, Victor Horta, Henri van de Velde, Charles Rennie Mackintosh, Richard Riemerschmid, Josef Franz Maria Hoffmann, Otto Wagner, Josef Maria Olbrich, Koloman Moser, Antonio Gaudy y Cornet
MODERNISME
De belangrijkste designbeweging van de 20e eeuw, het modernisme, ontstond naar aanleiding van de toenemende industrialisatie in de 19e en de 20e eeuw. Na de oorlog, toen de beweging nieuwe impulsen kreeg, werden modernistische theorieën en principes bij het plannen en herbouwen van veel Europese steden steeds invloedrijker.
Belangrijkste ontwerpers: Charles-Edouard Jeanneret (Le Corbusier), Adolf Loos, Peter Behrens, Walter Adolph Gropius, Ludwig Mies van der Rohe
SECESSION
Ook bekend als Secessionisme en Wiener Sezession. Secession was de naam voor verschillende groepen kunstenaars in Duitsland en Oostenrijk die zich hadden afgescheiden van de officiële kunstacademies omdat ze hun eigen artistieke weg wilden inslaan. Dit waren onder andere de Münchner Sezession (1892) en de Berliner Sezession (1899).
Belangrijkste ontwerpers: Gustav Klimt
WIENER WERKSTÄTTE
De Wiener Werkstätte, Produktiv Gemeinschaft von Kunsthandwerkern in Wien, die in 1903 werd opgericht om de kunstnijverheid te bevorderen, kwam voort uit de Wiener Sezession. De coöperatie werd gesticht door twee Actoren van de Sezession, Josef Hoffman en Koloman Moser, en de rijke bankier Fritz Wärndorfer. De Wiener Werkstätte nam het initiatief over van de Britse arts-and-craftsbeweging, vooral van Charles Ashbee‘s Guild of Handieraft die een soortgelijke missie had.
Belangrijkste ontwerpers: Otto Prütscher
DEUTSCHER WERKBUND
De Deutscher Werkbund werd opgericht in 1907 met als doel de kloof tussen industrie en design te dichten. De beweging probeerde de natuurlijke vormen van de Jugendstil te vervangen door een formelere functionele en utilitaristische ontwerptaal.
Belangrijkste ontwerpers: Bruno Paul
FUTURISME
Het Italiaanse futurisme was misschien wel de eerste stroming in de kunstgeschiedenis die als een bedrijf werd opgezet en gerund. Het werd in 1909 gesticht door de Italiaanse schrijver en dichter Filippo Tommaso Marinetti en was in eerste instantie een literaire beweging. Het futurisme introduceerde een manifest als methode om zijn artistieke ideeën te verkondigen en als polemisch wapen tegen de academische en conservatieve wereld.
ART DECO
Voor 1925 ook bekend als modernistische en moderne stijl. Art deco is een internationale decoratieve stijl die in de jaren ‘20 van de 20e eeuw in Frankrijk ontstond. Aanvankelijk werd art deco geïnspireerd door de felgekleurde kostuums van Diaghilevs Ballets Russes en de modeontwerpen van Paul Poiret, maar de stroming werd ook beïnvloed door de abstracte, versimpelde vormen in de avant-gardeschilderijen van de constructivisten, kubisten, fauvisten en futuristen. De ontdekking van Toetanchamons graftombe door Howard Carter in 1922 inspireerde tot de Egyptische stijl, die onderdeel werd van de art deco.
Belangrijkste ontwerpers: JacquesEmile Ruhlmann, A.M. Cassandre, Donald Deskey
TSJECHISCH KUBISME
De invloed van de art nouveau op het modernisme was duidelijk waarneembaar in Praag, waar een groep architecten en ontwerpers geïnspireerd raakte door Secessionobjecten en kubistische sculpturen en schilderijen. Ze stichtten een invloedrijke, zij het kortstondige, beweging die bekend werd als het Tsjechisch kubisme.
VORTICISME
Dit wordt beschouwd als de enige Britse avant-gardebeweging die een oorspronkelijke bijdrage aan het Europese modernisme heeft geleverd. Het vorticisme heeft misschien niet lang bestaan maar de typografische avontuurlijkheid was in de jaren ‘20 en ‘30 van de 20e eeuw een belangrijke voorbode van de revolutie in de grafische vormgeving.
DADAÏSME
Er is veel controverse over door wie dadabeweging werd opgericht, om niet te spreken over wanneer en waar! Velen geloven dat het in Zürich begon tijdens de Eerste Wereldoorlog en zich toen verspreidde naar New York, Parijs en Duitsland. Dada begon als literaire stroming, maar omvatte al snel poëzie, performancekunst, collage en fotomontage.
DE STIJL
Ook bekend als neoplasticisme en elementarisme. De Stijl is de naam voor het groepje architecten, ontwerpers, kunstenaars, filosofen en dichters dat in 1917 in Nederland werd opgericht rond het kunsttijdschrift met dezelfde naam. De groep stond onder leiding van schilder en architect Theo van Doesburg en had leden als Piet Mondriaan, Jacobus Johannes, Piet Oud en Gerrit Thomas Rietveld.
Belangrijkste ontwerpers: Theo van Doesburg, Jacob Johannes Pieter Oud, Gerrit Thomas Rietveld
BAUHAUS
Bauhaus, de stijl die het meest met het modernisme wordt geassocieerd, ontleent zijn naam aan de Duitse architectuurschool Staatliches Bauhaus Weimar, kortweg het Bauhaus genoemd. De school werd in 1919 in Weimar (Duitsland) door de architect Walter Gropius opgericht. Gropius geloofde sterk in het concept van het Gesamtkunstwerk (het “totaalkunstwerk”, een versmelting van alle kunstvormen). Hij verzon de naam Bauhaus, een samentrekking van de woorden “bauen” en “Haus”, als symbool voor zijn ideeën.
Belangrijkste ontwerpers: Marcel Lajos Breuer, László Moholy-Nagy, Marianne Brandt, Mart Stam
MODERNE STIJL
Moderne stijl is de naam voor een vorm van art deco die bestond in Parijs in de jaren ‘20 en 30. Moderne stijl was populair in Europa maar had een grote bloeiperiode in de VS. Een internationaal publiek raakte bekend met de stijl door de Hollywooddecors van chroom en glas. Ontwerpers werden geïnspireerd door de Wiener Werkstätte en gebruikten krachtige, geometrische vormen.
Belangrijkste ontwerpers: Karl Emanuel Martin (Kern) Weber, Eileen Moray Gray, Walter Dorwin Teague, Raymond Fernand Loewy
CONSTRUCTIVISME
Ook bekend als sovjetconstructivisme en productivistische school. Het constructivisme is de naam van een invloedrijke kunstbeweging die na de Russische Revolutie van 1917 door de sovjetavantgarde werd opgericht. Hiervóór vonden ontwerpers in Rusland, net als ontwerpers in Europa, inspiratie in moderne Europese stijlen als het kubisme en het futurisme. In 1917 was het echter tijd voor een nieuwe vorm van creatieve expressie die een weerklank was van het streven naar een nieuwe sociale en politieke orde.
Belangrijkste ontwerpers: Varvara Fedorovna Stepanova, Vladimir Evgrafovitsj Tatlin
SURREALISME
Deze naam werd het eerst gebruikt in 1917 door de dichter Guillaume Apollinaire (1880-1918). Het surrealisme is de naam van de 20e-eeuwse kunstbeweging die ontstond uit de nihilistische ideeën van het dadaïsme waar het voor in de plaats kwam. De surrealistische beweging werd beïnvloed door de theorieën van Sigmund Freud (1856-1939), de pionier van de psychoanalyse.
RATIONALISME
De Italiaanse rationalistische beweging werd in I926 door een zevental architectuurstudenten opgericht in Milaan. Ze stonden bekend als de Gruppe Sette (Groep van Zeven) die vond dat Europa toe was aan een nieuwe, frisse artistieke wind en dat Italië deze kon laten waaien. Het rationalisme was vooral een stroming in de architectuur en werd gekenmerkt door een logisch functionalisme zonder onnodige versiering.
STREAMLINING
Een interpretatie van de machine-esthetiek die vaak botste met de functionele idealen van de internationale stijl was die van streamlining (stroomlijnen). Waar het functionalisme probeerde om zaken uit elkaar te halen en opnieuw in elkaar te zetten als een serie verbonden delen, was streamlining de kampioen van het naadloze geheel, een efficiënt en geïntegreerd glad silhouet.
Belangrijkste ontwerpers: Henry Dreyfuss
ORGANIC DESIGN
“Organische vormgeving” heeft haar wortels in de organische architectuur als die aan het eind van de 19e eeuw oorspronkelijk werd ontwikkeld door Frank Lloyd Wright en Charles Rennie Mackintosh. Bij hen stond centraal dat individuele elementen, zoals meubilair, visueel en functioneel een geheel moesten vormen met het interieur en gebouw. Bovendien vonden ze dat gebouwen door hun structuur, materialen of kleur ook een speciale relatie moesten uitdrukken met hun directe omgeving.
Belangrijkste ontwerpers:
Frank Lloyd Wright, Charles Alvar Aalto, Eero Saarinen, Charles Eames & Ray Eames, Pierre Paulin
INTERNATIONALE STIJL
Toen het Bauhaus in 1933 werd opgeheven, emigreerden Walter Gropius, Ludwig Mies van der Rohe en een aantal andere Bauhausprofessoren naar de VS, velen via Engeland. Op tentoonstellingen en door het uitvoeren van opdrachten bleven ze de Bauhausfilosofie verkondigen. Gropius en Van der Rohe bezetten er na de oorlog prestigieuze leerstoelen. De internationale stijl was in de VS uit het modernisme ontstaan, maar minder utilitaristisch.
Belangrijkste ontwerpers: Philip Cortelyou Johnson
MODERN SCANDINAVISCH DESIGN
Ook bekend als modern Zweeds design en modern Deens design. Modern Scandinavisch design is de naam voor een stilistische ontwikkeling die in de jaren ‘40 ontstond binnen het modernisme. Typerend is het blankhouten meubilair met een specifieke nadruk op lijn en vorm en vaak wat kleur. Ook nu nog is het zowel in Scandinavië als in de rest van de wereld een dominante ontwerpstijl voor de consument.
Belangrijkste ontwerpers: Bruno Mathsson, Josef Frank, Arne Jacobsen, Verner Panton, Henning Koppel, Borge Mogensen, HansJorgen Wegner, Tapio Veli Ilmari Wirkkala, Timo Sarpaneva
CONTEMPORARY STYLE
Ook bekend als festival style, south bank style en new English style. Contemporary style is een stroming in de vormgeving, kunst en architectuur die na de Tweede Wereldoorlog ontstond in Engeland. De stijl werd populair door het Festival of Britain in 1951. Aanhangers werkten met organische vormen en felle kleuren. Zij profiteerden ook van de technologische vooruitgang en wilden hun ontwerpen voor een zo groot mogelijk publiek toegankelijk maken.
ZWITSERSE SCHOOL
De Zwitserse school had in de jaren ‘60 en 70 ook grote invloed op Amerikaanse ontwerpers, nadat de stijl over de hele wereld invloed had gekregen. De beweging begon in Zwitserland en Duitsland, maar reikte al snel over de grenzen en groeide uit tot internationale stijl met over de hele wereld talrijke aanhangers. Het internationale succes van de school was mede het gevolg van de eendracht en orde die de stijl karakteriseren.
Belangrijkste ontwerpers: Adrian Frutiger
POP-ART
Pop-art is een afkorting van “popular art”. Deze beweging bestond vooral in de VS en Engeland en was een reactie op de abstracte schilderkunst die pop-artkunstenaars te intellectualistisch en elitair vonden. Ze gebruikten liever afbeeldingen van alledaagse voorwerpen Andy Warhols soepblikken, Roy Lichtensteins strips en werkten met cartoonachtige, bolle lettertypes en lichtgevende bonte kleuren. Warhols seriegrafie, een fotorealistische massaproductietechniek voor het maken van prenten, was typerend voor pop-art.
Belangrijkste ontwerpers: Peter Murdoch
SPACE AGE
Aan het begin van de jaren ‘60 ging het in de vormgeving niet meer alleen om functie en betrouwbaarheid. De factor ‘stijl’ had zijn entree gemaakt. Dit was het decennium van verandering en, nog belangrijker, van vooruitgang. Een jonge John F. Kennedy deed het vuur ontbranden in zijn beruchte toespraak van 25 mei 1961 waarin hij zei: “Ik vind dat deze natie voor het eind van het decennium een man op de maan moet zetten en hem daarna weer veilig op aarde moet laten terugkeren.
Belangrijkste ontwerpers: Olivier Mourgue, Marco Zanuso sr., Richard Sapper
OP-ART
De naam op-art wordt gebruikt voor een stroming in de abstracte kunst en grafische vormgeving die in de jaren ‘60 ontstond, eerst in Europa en later in de VS. In op-art werden gereduceerde geometrische vormen gebruikt die beweging simuleerden. Op-art is een afkorting van “optical art” en stamt uit de abstracte expressionistische beweging die visuele effecten gebruikte om de illusie van beweging te scheppen
ANTIDESIGN
Ook bekend onder de naam radical design. In de jaren ‘60 begon een groeiend aantal avant-gardevormgevers te rebelleren tegen de gestileerde elegantie van het modernisme. Binnen deze avant-garde van vormgevers in architectuur en design gingen groepjes hun eigen beweging vormen, zoals Archizoom en Superstudio, die beide in 1966 in Florence werden opgericht. Deze collectieven werden denktanks voor vormgeving.
Belangrijkste ontwerpers: Alessandro Mendini, Miehele de Lucchi, Ettore Sottsass jr.
MINIMALISME
Het woord minimalisme verscheen voor het eerst halverwege de jaren ‘60 als omschrijving van de uitgeklede sculpturen van kunstenaars als Robert Morris, Dan Flavin en Donald Judd. Maar tegenwoordig wordt het woord gebruikt om alles, van mode en muziek tot design en architectuur, te beschrijven. Flavin gebruikte alleen bedrijfsverlichting in zijn werk. Zijn voorliefde voor de onopgesmukte TL-buis als esthetisch object maakte hem een voorbeeld voor een generatie kunstenaars die industriële materialen gebruikte
HIGHTECH
Ook bekend als industriële stijl en Matt Black. Hightech verwijst naar een stroming die begin jaren ‘70 in de 20e eeuw ontstond in de architectuur als onderdeel van de postmodernistische vormgeving. De stijl werd geïnspireerd door de moderne technologie en gekenmerkt door visuele eenvoud en elegantie.
Belangrijkste ontwerpers: Norman Foster, Ward Bennett
POSTINDUSTRIALISME
Het postindustrialisme is een postmoderne vormgeving die in Engeland is ontstaan aan het eind van het fordisme (lopende bandsysteem) en de periode van massaproductie in de jaren ‘60 en 70. Het ontstaan van het postindustrialisme betekende voor de designindustrie een verschuiving van een industriële naar een op dienstverlening gebaseerde economie. Goederen werden in batch voor bepaalde sectoren of personen gemaakt en vormgevers maakten hun producten in beperkte oplage of als exclusieve stukken.
Belangrijkste ontwerpers: Tom Dixon, Ron Arad
POSTMODERNISME
Met de term postmodernisme worden de stilistische ontwikkelingen bedoeld die een antwoord waren op het rationalisme van de moderne vormgeving. De eerste stap naar het postmodernisme werd gezet in de jaren ‘60, maar de doorbraak kwam pas begin jaren ‘80. Postmodernisten waren van mening dat het modernisme had geleid tot de creatie van onbegrijpelijke boeken en kunstwerken, zielloze objecten en ongewenste gebouwen die door mensen afschuwelijk werden gevonden.
Belangrijkste ontwerpers: Mario Botta, Andrea Branzi, Nathalie du Pasquier, Aldo Rossi, Matteo Thun, Shiro Kuramata, Michael Graves, Alessandro Mendini, April Greiman
CALIFORNIA NEW WAVE
California new wave is een postmoderne grafische stijl die eind jaren ‘70 ontstond. New-waveontwerpen werden geïnspireerd door vroegere culturele uitingen in kunst, fotografie, film en reclame. Het had een aantal elementen dat kenmerkend is voor de Zwitserse school, maar rebelleerde ook tegen de “heilige grid van het modernisme.”
MEMPHIS
Memphis was het Milanese collectief van meubel- en productontwerpers dat de designwereld begin jaren ‘80 domineerde. De groep debuteerde in 1981 op de meubelbeurs van Milaan onder leiding van Ettore Sottsass. Hun felgekleurde plastic plaatmateriaal dat rijk versierd was met kitscherige geometrische vormen en luipaardvelpatronen bracht een schok teweeg bij collega-ontwerpers.
Belangrijkste ontwerpers: Mario Botta, Andrea Branzi, Nathalie du Pasquier, Aldo Rossi, Matteo Thun, Shiro Kuramata, Michael Graves, Alessandro Mendini, April Greiman
DECONSTRUCTIVISME
De term deconstructivisme ontstond eind jaren ‘80 van de 20e eeuw. Het was niet zozeer een designbeweging maar een algemene richting in architectuur en interieurontwerp. Anders dan de logica en orde die door het modernisme werden gedicteerd, waren gebroken en gekartelde vormen, kromme en overlappende vlakken en een soms “verontrustende” modellering typerend voor het deconstructivisme. Het concept was afkomstig uit het deconstructiedenken, een analysemethode in de literatuurkritiek die eind jaren ‘60 door Jacques Derrida werd ontwikkeld. Derrida was van mening dat een tekst op meerdere manieren kon worden geïnterpreteerd en nooit precies kon betekenen wat er stond of kon weergeven wat het betekende.
Belangrijkste ontwerpers: Frank Owen Gehry, Daniel Weil
Spreker
Expert en docent interieur- en meubilair Karel Waegemans
Is al van in zijn jeugd zeer intensief bezig met antiek meubilair.
Leerde het beroep meubelmaker, restaurateur en meubelontwerper van zijn overgrootvader, grootvader en vader. Hij is een gepassioneerd spreker. Weet iedereen te boeien als het over meubilair gaat. Als u iets voelt voor antiek, design- en meubilair is deze lezing een must.
Doelgroep
Deze lezing is bedoeld voor iedereen die geen of een beperkte voorkennis heeft over de ontwikkeling van het moderne design- en meubilair. Het is een basiscursus, bedoeld als start voor wie zijn designkennis wil verruimen. Deze lezing is ook ideaal voor diegene die af en toe eens rondneuzen, op rommelmarkten, in brocanterie-winkels, in designwinkels, bij antiquairs of op een kunst-, design of antiekbeurs op zoek zijn naar een oud, een antiek of een designstuk.
Aandacht voor creatieve schoonheid
Onze expert-docent meubilair besteedt zeer veel aandacht aan de esthetische-, artistieke- en technische karakteristieken van een meubel.
Spreker contacteren
Indien u de spreker van deze lezingen wenst in te huren, kunt u steeds contact opnemen met Karel Waegemans.
Hij is te bereiken via het contactformulier
of per e-mail:
of telefonisch: ++ 32 (0)3 772 54 61
Overzichtstabel van alle activiteiten, opleidingen, lezingen,
kasteelbezoeken, workshops, kunst & antiek gedurende dit jaar
Deze cursus al gestart of afgelopen?
Indien deze cursus reeds gestart of afgelopen is, en u wenst geïnformeerd te worden wanneer de volgende cursus start, kan u zich gratis laten abonneren op onze nieuwsbrief.
U ontvangt dan regelmatig een mailtje met de nieuwe cursussen, actueel nieuws en de lijst van de cursussen die starten in de loop van de volgende maand.
Opleidingscheques
U kunt nu genieten van 50% korting als u gebruik maakt van de opleidingscheques die gratis door de Vlaamse Overheid ter beschikking worden gesteld van de bedrijven en hun medewerkers.
|
