Antiek
als koopwaar
Authenticiteit
Kunst en zijn geschiedenis is geen exacte wetenschap. Daarom moeten we soms
tevreden zijn met vermoedens. De authenticiteit van kunstwerken herkennen
op gevoelsmatige manier (dit werk is van zijn hand, ik herken het gewoon,… zijn
techniek, koloriet, vormentaal springt er zo uit....) werd vroeger vaak
toegepast. Nu probeert men de authenticiteit te staven door allerlei technieken. Ga
in de mate van het mogelijke
te rade bij
een specialist ter zake. Deze
specialist kent de kunstenaar,
de school, de streek, de materie
(meubelen, porselein, zilver,
brons, glas etc…). Bij
twijfel kunt u meerdere specialisten,
kenners of collectioneurs raadplegen.
Met alle bevindingen naast elkaar
komt u vast tot een vergelijk.
Overzicht
wetenschappelijke technologieën
Koolstof-14
Van alle dierlijke of plantaardige stoffen vermindert de C14 massa na het afsterven.
Na 33.000 jaar is ze volledig verdwenen. Van deze wetenschap kan men gebruik
maken om de ouderdom te bepalen. Je kunt dus niet meten wanneer het stuk gemaakt
is. Na 1680 is de curve onbetrouwbaar. De atoomproeven van 1954 hebben de verhouding
C12/C14 verstoort.
Thermosluminescentie
Bij deze techniek worden de minerale deeltjes van aardewerk opgewarmd. Hierdoor
komt lichtenergie vrij die in verhouding staat met de verstreken tijd tussen
de bakperiode en meetperiode. Deze energie wordt gemeten en geeft de tijd
aan wanneer het stuk gebakken is. Deze techniek is niet toepasbaar bij
gedroogde stukken aardewerk. Er wordt een foutenmarge van 25% ingecalculeerd.
.
Microscopisch
onderzoek
Met de stereomicroscoop kan men 100 maal uitvergroten. Met de elektronenmicroscoop
kan men tot 500.000 maal uitvergroten. Hierdoor kan men het verouderingsproces
beter bestuderen. Met de metallografische microscoop kan men de interne structuur
en de verandering onderzoeken van metaallegeringen (brons, messing, goud, zilver).Meestal
gebruikt men monsters van het stuk. Voorzichtigheid is geboden want al deze
technieken brengen schade aan het origineel.
Reflectografie
en fluorescentie
Infrarood fotografie wordt gebruikt om ondertekeningen en tussentijdse veranderingen
op schilderijen te detecteren. Stijl en materiaal onderzoek van de verschillende
lagen maakt dan uit of men met een authentiek of een aangepast of een overschilderd
werk te maken heeft. Nadeel is UV-licht kan niet door een vernis dringen, waardoor
bepaalde bewerkingen toch onzichtbaar blijven. .
Radiografie
Bij deze techniek dringen de X-stralen door in de materie. Hierdoor wordt de
materiedichtheid zichtbaar. Gerestaureerde en herstelde delen geven de
minste dichtheid. Op deze manier krijgt men ook inzicht van de assemblagetechniek
van een schilder. Waar X-stralen niet voldoen worden gammastralen gebruikt.
Zij dringen dieper door in dichtere materies. Maar zouden een grote radioactiviteit
teweegbrengen.
Artistieke
waarde
In eerste instantie zou u antiek moeten kopen om de artistieke waarde. In de
meerderheid van de gevallen is dit niet zo. Iedereen zonder uitzondering wil
weten wat een antiek stuk waard is. En dit is geen goed uitvalspunt.
Commerciële
waarde
De commerciële waarde
van een kunstwerk is niet onbelangrijk
maar mag geen uitgangspunt
zijn. Stukken die gekocht worden
omdat ze nu op dit ogenblik
goed in de markt liggen zijn ondanks de aantrekkelijke tijdswaarde een slechte
investering. Eenmaal de belangstelling verminderd zullen ze onvermijdelijk
dalen in waarde. Aandelen koop je ook niet als ze hoog staan.
Vervalsingen
Of de nachtmerrie van de kunstmarkt. Vervalsingen zijn van alle tijden en kunnen
allerlei vormen aannemen. Omdat de antiekmarkt relatief veel omzet realiseert
ontstaat een voedingsbodem voor dit negatieve probleem binnen de kunstwereld.
Vervalsingen worden ofwel uit winstbejag ofwel uit een of andere vorm van
frustratie gepleegd.
De intentie
van vervalsingen
Meestal probeert men de koper
om de tuin te leiden. De aard
en de oorsprong worden gemanipuleerd.
Pastiches (kopieën) moeten
doorgaan voor originelen, men
plaatst valse signaturen of
etiketten om de koper te overtuigen.
Ook worden
retouches of veranderingen aangebracht om het origineel meer aanzien te geven.
Ook wordt soms gebruik gemaakt van het verouderen van de craquelure van de
vernislaag bij een schilderij. Afgietsels van oude bronzen zijn eveneens vervalsingen.
Kwaad
opzet of te goeder trouw
Een serieus probleem bij deze problematiek is dat men niet weet of vervalsingen
te goeder trouw of met kwaad opzet zijn uitgevoerd. Met andere woorden een
kopie als een kopie verhandelen is helemaal anders dan een kopie voor een origineel
aan de man proberen te brengen.
Drijfveren
Vervalsers hebben als primaire doelstelling: winstbejag. Vermits de marktconjunctuur
van die aard is dat de vraag naar zeldzame of unieke stukken maar blijft
stijgen, is de verleiding groot om aan vervalsing te doen.
Kunst
versus wetenschap
Soms wil men een soort van competitie aangaan. Vervalsingen worden immers opgespoord
met allerlei gesofisticeerde middelen. Die wil men min of meer proberen in
vraag te stellen.
Ondermijning
van reputatie
Door het plaatsen van signaturen onder andermans werk wil men experts en kunsthandelaars
in diskrediet brengen. Zelfs kunstenaars bezondigden zich aan deze praktijk
om te rebelleren, provoceren, spotten etc...
Enkele
voorbeelden
Dali en Magritte plaatsten
hun signatuur onder andermans
werk. De Amsterdamse schilder
van Meegeren wist zijn werk
De Emmaüsgangers voor een fenomenaal
bedrag te verkopen aan Van Beuningen. Ook het Laatste Avondmaal werd door hem
gekopieerd. Ook Réal Lessard maakte kopieën van Dufy, Van Dongen,
Matisse etc…. De kopieën uit de Renaissance tijd van klassieke bustes
zijn een ander voorbeeld.
|
