Op markten en brocantes

Gevaarlijkste plaats om beetgenomen te worden

Dit is zowat de gevaarlijkste plaats om beetgenomen te worden, maar tegelijk ook nog steeds de plaats waar goede zaken kunnen gedaan worden. Als er één plaats is, waar soms nog eens een juweeltje voor een zachte prijs op de kop getikt kan worden, dan is het wel op een brocante (en heel zelden op een rommelmarkt).

Probleem is echter dat er natuurlijk veel minder zekerheid is bij een brocanteur dan bij een gevestigde antiekhandelaar. Waar de antiekhandelaar (doorgaans) een winkel heeft met een BTW-nummer, weigert de doorsnee-brocanteur meestal zelfs zijn gegevens of naam te geven, laat staan dat hij een factuur wil verstrekken.

Daar komt nog bij dat er vlug moet beslist worden, want er zijn continu kapers op de kust. Bovendien word de koopwaar soms letterlijk in het donker uitgestald, want het beste moment om zaakjes te doen is bij de “déballage” ’s morgens vroeg rond 5 uur.

Droomscenario voor malafide handelaars

Onnodig te vertellen dat dit een droomscenario is voor malafide handelaars. Ze kunnen niet alleen potentiële klanten onder druk zetten, door er op te wijzen dat er snel moet beslist worden, er staan immers anderen te wachten. Door de manier van verkopen (buiten in open lucht), is het ook moeilijk om al was het maar een summier onderzoek van de werken uit te voeren. Daar komt nog bij dat het niet altijd om verkopers gaat die door de andere handelaars gekend zijn en die hun vaste stek hebben. Wat het dan weer moeilijker maakt om later te komen klagen (of om ze gewoon al te identificeren). Ook de totale afwezigheid van facturen en verkoopbewijzen in deze wereld van brocante, is natuurlijk niet bevorderlijk om zijn rechten te laten gelden, wanneer er iets verkeerd gegaan is.

Betekent dit dat men dan nooit kan kopen op een brocante en dat men altijd slachtoffer zal worden van vervalsers? Natuurlijk niet. Zoals wij boven al gezegd hebben, kunnen er soms nog juweeltjes gevonden worden (al moet men zich niet veel illusies maken). Het komt er gewoon op aan om het hoofd koel te houden en zich niet te laten opjutten. Als het te snel moet gaan, maakt men inschattingsfouten en is er meestal ook een probleem met het object. Men moet er zich bewust van zijn dat het beter is een goed object aan zijn neus te laten voorbijgaan, dan één keer slachtoffer te worden van een oplichter.

Beperkt u tot de zaken die u beheerst

Een andere regel die men moet voor ogen houden, is: beperk u tot de zaken die u beheerst. Het is goed om een zekere kennis op te bouwen over bepaalde artiesten en kunststromingen, die uw interesse meedragen. Beperkt u tot het kopen van deze werken. Dit verkleind de kans om opgelicht te worden. Kennis maakt het u ook gemakkelijker om in een situatie van druk (snel moeten beslissen, andere geïnteresseerden, … ) op een adequate manier te beslissen of een object de moeite waard is.

Ook geroutineerde handelaars kunnen zich laten vangen. Een handelaar komt zijn beklag doen. Blijkt dat hij met een vervelende zaak opgescheept zit. Hij heeft zich immers laten verleiden tot de aankoop van een doek getekend Emile Claus op de brocante in de Marollen in Brussel op het Vossenplein. Hij legt ons uit dat hij vlug een beslissing moest nemen, want dat er andere handelaars op hetzelfde stuk aasden. Uiteindelijk heeft hij het doek gekocht voor de modale som van 1.500 €. Deze prijs leek hem op het moment van de aankoop niet te laag voor een authentieke Emile Claus, gezien de toestand van het doek en het feit dat het maar om een “esquisse” (ontwerpschets) zou gaan voor een groter werk.

Eénmaal in zijn winkel aangekomen, is hij niet meer zo zeker van de authenticiteit van het werk. Hij doet wat meer onderzoek en komt erop uit dat het om een vervalsing gaat die waarschijnlijk in de jaren dertig of veertig van de vorige eeuw gemaakt werd door een middelmatige schilder, éne Raphaël DUBOlS (van wie onlangs een schilderij voor 2.500 € bij SalIe de Vente Moderne verkocht is).

Wanneer hij ons vertelt bij wie hij dit doek gekocht heeft, gaat de politie een licht op: dezelfde naam is niet lang daarvoor boven gekomen in een ander onderzoek naar de verkoop van een niet-authentieke tekening van Fernand Khnopff met bij horend “authenticiteitscertificaat”, dat van de hand van de handelaar zelf blijkt.

Wij besluiten dan ook toe te slaan op de markt zelf en interpelleren de handelaar. Deze leidt ons naar een winkel in de buurt van het Vossenplein, die hij vroeger zelf uitbaatte, maar die hij nu overgelaten heeft aan een vriend van hem. Hij beweert dat het van deze vriend is dat hij de niet-authentieke CLAUS gekregen heeft. We trekken meteen naar dit brocantewinkeltje en treffen er de vriend aan, die na enig aandringen, toegeeft dat hij de valse CLAUS in het circuit gebracht heeft, maar volgens hem op vraag van een derde; Toeval wil dat deze persoon de winkel binnengewandeld komt tijdens onze aanwezigheid. We nemen iedereen mee voor verhoor en bij huiszoekingen bij vinden we nog een dertigtal andere doeken, allen gesigneerd met grote namen als Utrillo, Dufy, Renoir, … De doeken worden door ons in beslag genomen, maar uiteindelijk wordt enkel de vriend vervolgd.


© Copyright by Antiekexpert Karel Waegemans en
Axel Poels 
Hoofdinspecteur van de dienst kunstcriminaliteit van de Federale Politie Brussel

Reageren is niet mogelijk